• szlaban

1 września 1939 roku o godzinie 4:45 pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczyna ostrzał polskiej placówki na Westerplatte w Gdańsku. W tym samym czasie z zachodu, północy i południa wojska niemieckie przekraczają granicę Polski, zaś lotnictwo podejmuje naloty na cele wojskowe i polskie miasta. Bezpośrednim pretekstem do uderzenia na Polskę jest dokonana wieczorem 31 sierpnia 1939 roku operacja „fałszywej flagi” pod kryptonimem „Himmler”. Esesmani przebrani w polskie mundury atakują niemiecką radiostację w Gliwicach, miało to sugerować polską odpowiedzialność za wybuch wojny.

          3 września 1939 roku związane z Polską sojuszem obronnym Wielka Brytania i Francja wypowiadają wojnę Niemcom. Niestety, poza wypowiedzeniem wojny, mocarstwa zachodnie nie podejmują żadnych konkretnych działań wojennych, pozostawiając Polskę walczącą w osamotnieniu. Znacząca przewaga Niemców w ludziach i uzbrojeniu, powoduje, że oddziały polskie, pomimo stawiania twardego oporu, są systematycznie wypierane z zajmowanych pozycji. W tym dniu w agresji na Polskę Niemców wsparło jeszcze jedno państwo.

  • beskid

        Armia słowacka atakuje Polskę bez wypowiedzenia wojny 15 minut po Niemcach. Godz. 5.00. Słowackie wojsko przekroczyło granice – zapisano w dzienniku dywizji „Janosik”. Tego dnia gen. Čatloš wydaje rozkaz, w którym stwierdza: Zdecydowane Niemcy potrzebują zdecydowanych przyjaciół, ofiarami naszymi zasłużymy na wdzięczność potomnych  O ile w skali całego frontu udział trzech słowackich dywizji nie wpływa na losy wojny, o tyle na samym Podhalu i Sądecczyźnie jest to wyraźne wsparcie oddziałów niemieckiej  14. Armii gen. Wilhelma von Lista, wchodzącej w skład Grupy Armii „Południe” 10.  Silne jednostki niemieckie i słowackie uderzają w kierunku Zakopanego, Bukowiny, Jurgowa i Nowego Targu. Cała dolina od Orawy zapełniona jest setkami czołgów, samochodów pancernych i transportowych, nacierających na Jabłonkę, Spytkowice i Czarny Dunajec – meldował w pierwszych godzinach wojny dowódca 1. Brygady Górskiej płk Janusz Gaładyk
        Wojsko Polskie wycofuje się z tych terenów, a za późno zarządzona mobilizacja powoduje, że (podobnie jak w całej Polsce) 1 września 1939 roku na Podhalu tysiące rezerwistów nie dociera do swych jednostek, utknęli w drodze. W rejonie przygranicznym już znajdują się jednostki niemieckie i słowackie. Nie mogąc dotrzeć do punktów mobilizacyjnych, po kliku dniach wielu z powołanych do wojska wraca do domu. Sporej grupie górali udaje się jednak przedrzeć w kierunku Nowego Sącza i stanąć w obronie ojczyzny. (…)
        17 września 1939 roku  Związek Radziecki wypełnia postanowienia traktatu Ribbentrop-Mołotow, zadając Polsce cios w plecy. Armia Polska jest w głębokiej defensywie. Heroiczna obrona, niemal w przededniu klęski, zadziwia. Niemcy w wielu bitwach mogą się przekonać o waleczności polskiego żołnierza. Jedna z nich, określana dzisiaj  mianem „Polskich Termopil”, odbywa się pod Wizną, gdzie batalion polski liczący 720 żołnierzy przez dwie doby odpiera atak niemieckiej dywizji pancernej generała Guderiana liczącej 42.000 ludzi. Dowodzący tym odcinkiem kapitan Władysław Raginis, widząc, że już nie ma żadnych szans na zwycięstwo, wydaje żołnierzom rozkaz: „Przejść na tyły”. Sam popełnia samobójstwo odrzucając możliwość złożenia broni.
  • brzesc

Walcząc w osamotnieniu,  Armia Polska ulega. 22 września 1939 roku w Brześciu nad Bugiem odbywa się wspólna defilada oddziałów Armii Czerwonej i Wehrmachtu, którą odbierają Heinz Guderian i Siemion Kriwoszein. Po kapitulacji wielu polskich oficerów i żołnierzy dostaje się do niewoli zarówno niemieckiej jak i radzieckiej. Ci którzy nie wpadli w ręce najeźdźców, starają się przez Rumunię dotrzeć na zachód, gdzie formowana miała być Polska Armia. Pozostali żołnierze usiłują dostać się do domu.(…)
  • slowacy

         W dniu 2 października 1939 roku (…) w Zakopanem odbywa się defilada zwycięstwa urządzona przez armię słowacką. «Jesteśmy dumni, że przyjaźń słowacko-niemiecką mogliśmy przypieczętować walką i krwią Słowaków» – stwierdził słowacki minister propagandy Aleksander Mach w przemówieniu wygłoszonym dwa dni później. Odbywają się następne uroczystości a politycy nie ustają w gloryfikowaniu zwycięzców i poniżaniu pokonanej Polski.
       5 października 1939 roku w Warszawie ma miejsce następna defilada, tym razem wojska niemieckie maszerują przed Hitlerem.
      31 października 1939 roku minister spraw zagranicznych Związku Radzieckiego Wiaczesław Mołotow ogłasza: Koła rządzące Polski chełpiły się „trwałością” państwa  i „potęgą” armii. Okazało się, że wystarczyło krótkie natarcie wojsk niemieckich, a następnie Armii Czerwonej, by nic nie pozostało po tym bękarcie traktatu wersalskiego, żyjącym z ucisku niepolskich narodowości. 
  • pakt

         Wcześniej jednak najeźdźcy podzielili się Polską. Wschodnie tereny Rzeczpospolitej zajęte przez ZSRR przekształcono w republiki: białoruską i ukraińską. Niemcy część polskich terenów wcielili do Rzeszy, a z pozostałych utworzyli Generalne Gubernatorstwo podzielone na dystrykty: Kraków, Lublin, Radom, Warszawa. Słowacja otrzymała tylko Spisz i Orawę, bowiem Niemcy postanowili Podhale zatrzymać w swojej jurysdykcji, wobec górali mieli już całkiem inne plany.
          Pod koniec 1939 roku zaledwie po 21 latach od uzyskania niepodległości Polska ponownie znika z mapy Europy.

Frgamenty książki Zbigniewa Sikory "Krwawy Ślad Nieznani Bohaterowie Podhala"

 Zdjęcia: kanada.net, smartage.pl, jacekptak.pl, Muzeum Tatrzańskie, prawy.pl